Platform voor de tuin- en groenprofessional
HAS green academy scherpt groenonderwijs aan
De Nederlandse bouw- en groensector schreeuwen om specialisten met diepgaande plantenkennis. Bij de aanleg van klimaatbestendige wijken, natuurinclusieve renovaties en daktuinen blijkt keer op keer dat het fundament wankelt: er is te weinig kennis van sortiment, bodem en beheer. HAS green academy in Den Bosch probeert die kloof actief te dichten met een relatief nieuwe opleiding die volledig inzet op het technisch en praktisch toepassen van groen in de stedelijke omgeving.
Tweeënhalf jaar geleden startte de HAS met de Associate degree-opleiding Groene Leefomgeving, met de specialisatie Ecologie. Geen standaard hbo-bachelor, maar een tweejarige praktijkgerichte opleiding op niveau 5. Daarbij is de praktijk het vertrekpunt en volgt de theorie als ondersteuning; precies andersom dan in een traditionele bachelor.
De opleiding richt zich nadrukkelijk niet op ontwerpers. Visuals kunnen steeds vaker met AI worden gemaakt, maar het technische ontwerp, de maakbaarheid en de beheersbaarheid van groenprojecten vragen om echte vakmensen. “We leiden heel concreet op voor functies als werkvoorbereider, projectleider en beheerder in het stedelijk groen,” zegt docent en relatiebeheerder Mattijs van Dalen. “We leiden geen ontwerpers op, maar groene professionals die weten hoe je een ontwerp vertaalt naar een uitvoerbaar en te beheren buitenruimte.”
De vraag naar zulke professionals blijkt groot. Extra aanbod dit studiejaar vanuit de Associatie degree Groene Leefomgeving is de specialisatie Ecologie en die trok dit jaar 85 aanmeldingen; de richting Groene Leefomgeving voltijd nog eens 27. Vanaf september bestaat er ook het aanbod om de opleiding in deeltijd- of duaal te volgen. Dit aanbod is bedoeld voor zijinstromers of professionals die zich in het vakgebied verder willen verdiepen.
In de praktijk merkt Van Dalen dat studenten vanuit havo of vwo nauwelijks plantenkennis meebrengen. Mbo’ers hebben vaker een basis, maar die is sterk gericht op de particuliere tuin; niet op de complexiteit van stedelijk groen. Daarom krijgt iedere student bij de HAS een stevige botanische basis mee, inclusief bomen, heesters, vaste planten en kruiden. Nieuw dit studiejaar is de integratie van fauna met plantenkennis. Studenten leren naast flora ook 100 soorten fauna die voorkomen in de Nederlandse natuur. Hierdoor wordt de link gelegd naar de ontwikkeling van biodiversiteit en de toenemende vraag naar kennis over natuurinclusief bouwen.
“Je kunt het vergelijken met een kok,” zegt Van Dalen. “Die moet ook weten wat groenten en kruiden zijn voordat hij kan koken. Wij geven studenten de basis, maar het echte sortiment leer je pas in de praktijk.”
HAS green academy slaat ook een brug tussen de kantoorkant van het vak – planvorming en bestekken – en de uitvoering. Gemeenten, ingenieursbureaus en grote groenaannemers nemen steeds vaker studenten en afgestudeerden aan. Zelfs bouwbedrijven nemen eigen groenspecialisten in dienst, om meer kennis over flora en fauna in eigen huis te hebben en sneller te kunnen schakelen in projecten.
Toch valt er nog veel te winnen, vooral in de samenwerking tussen disciplines. Van Dalen ziet dat vakkennis over groen bij architecten of aannemers vaak ontbreekt. Bouwkundige oplossingen in projecten sluiten niet altijd goed aan bij de beplanting die bij een project moet komen. Des te meer urgentie is er om vanuit verschillende disciplines met elkaar in de ontwerpfase aan tafel te zitten om te komen tot duurzaam en beheersbaar groen. “Het mooiste zijn projecten waar ontwerp, uitvoering én beheer in één pakket zitten. Dan ben je gezamenlijk verantwoordelijk en leer je van elkaar.”
De HAS investeert zwaar in leven lang ontwikkelen. Professionals uit het veld kunnen cursussen en trainingen volgen, van sortiment tot biodiversiteit en van technische ontwerpen tot beheer. Nieuw vanaf maart: een basiscursus groen voor de vastgoed- en bouwsector.
Volgens Van Dalen is dat hard nodig. “Een hovenier die met daktuinen werkt, leert bij bijvoorbeeld BDA alles over dakconstructies. Maar andersom weet de vastgoedwereld vaak nauwelijks iets van groen. Je hoeft geen encyclopedie te worden, maar basiskennis maakt het sparren echt gelijkwaardiger.”
Ook brancheorganisaties zoals NL Greenlabel en VHG zouden volgens hem een grotere verbindende rol kunnen spelen tussen onderwijs, sector en bouw.
De paradox is dat de vraag naar plantenexperts groeit, maar de stageplekken schaars zijn. Veel deskundigen zijn zzp’er geworden of werken bij kleine bureaus die onvoldoende tijd hebben om studenten te begeleiden. Bij grote bureaus zijn beplantingsexperts juist verminderd in aantal.
Het gevolg: studenten die zich willen specialiseren in sortiment en beplantingsleer, vinden moeilijk een plek. “De markt vraagt om ze, wij leiden ze op, maar de praktijk kan ze niet altijd goed begeleiden,” zegt Van Dalen. “Dat is echt een kip-ei-probleem.”
De opleiding in Den Bosch raakt een gevoelige snaar: de groene sector staat voor enorme uitdagingen en kansen. Klimaatadaptatie, biodiversiteit en stedelijke verdichting vragen niet alleen om meer groen, maar vooral om béter groen. Daarvoor zijn vakmensen nodig die de taal van de bouw spreken, én van de planten.
Met zijn mix van praktijkgericht onderwijs, specialisaties en een stevige basis plantenkennis probeert HAS green academy precies die professional te vormen. De belangstelling vanuit studenten én het werkveld toont dat de tijd rijp is.
Of zoals Van Dalen het samenvat: “Het stopt niet bij een opleiding van twee jaar. Je moet blijven leren; tot je pensioen.”
