Platform voor de tuin- en groenprofessional
Recent onderzoek naar gangbare tuinplanten leverde zorgwekkende resultaten op. In een steekproef bij tuincentra werd bij 82 procent één of meerdere insecticiden gevonden. Chemische bestrijdingsmiddelen hebben een negatief effect op de natuur, maar raken ook direct aan de gezondheid van hoveniers, medewerkers van groen. Door pesticidenvrij in te kopen, lever je niet alleen kwaliteit, maar ook een overtuigend visitekaartje af. Opdrachtgevers en omwonenden kijken immers steeds kritischer naar de impact van pesticiden op gezondheid, biodiversiteit en leefomgeving.
Margriet Mantingh is voorzitter en medeoprichter van Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL). De stichting maakt deel uit van een internationaal netwerk dat zich inzet voor de uitfasering van de meest giftige pesticiden en meer aandacht voor de gevolgen ervan voor mens, dier en milieu. Mantingh heeft een achtergrond in biochemisch en klinisch chemisch laboratoriumwerk en deed jarenlang onderzoek naar pesticiden in water, groente en fruit, bij zowel veehouderijbedrijven als in natuurgebieden. “Nederland heeft het meest vervuilde oppervlaktewater van de EU. En na Malta gebruiken wij de meeste pesticiden per hectare”, schetst Mantingh het probleem. “Daarom zetten wij ons in voor meer bewustzijn. Het is bovendien belangrijk dat de groenprofessional zich ervan bewust is dat goedgekeurd niet altijd betekent dat het veilig is”, waarschuwt Mantingh.
Mantingh krijgt namelijk regelmatig dezelfde reactie: als middelen zijn toegelaten, dan zijn ze toch ook veilig? Volgens haar is die redenering te kort door de bocht. “Er zijn in het verleden middelen goedgekeurd die later toch van de markt zijn gehaald. Goedkeuring betekent niet dat er geen nieuwe inzichten zullen komen. Of dat onze overheid vooroploopt. Denk aan de organofosfaatpesticiden. Die hebben bewezen negatieve effecten op het ongeboren kind en zijn intussen bijna allemaal van de markt gehaald. Een ander voorbeeld is het bijengif imidacloprid. Dat werd ooit aangeprezen als ‘veilig voor alles en iedereen’, maar bleek later een zeer schadelijk insecticide te zijn. Maar kijk ook naar andere landen. In 2012 erkende Frankrijk de ziekte van Parkinson al als beroepsziekte voor landarbeiders die minimaal tien jaar aan bestrijdingsmiddelen zijn blootgesteld. Italië en Duitsland volgden later. Toch wil Nederland eerst zelf meer onderzoek doen. Je kunt je afvragen of je daarop wilt wachten, mede omdat een causaal verband in een dichtbevolkt land als het onze zeer lastig aan te tonen is.”
PAN-NL doet jaarlijks onderzoek naar tuinplanten. De uitkomsten onderstrepen telkens hoe belangrijk een kritische plantkeuze is. Zo troffen zij dit jaar in hun steekproef van 17 planten maar liefst 13 stoffen aan die geclassificeerd zijn als ‘zeer gevaarlijk’. Zorgwekkend is bovendien dat het onderzoek zich specifiek richt op veelgebruikte planten zoals lavendel, vlinderstruiken, klokjesbloemen en rozemarijn. Planten die nota bene vaak worden aangeprezen als insectvriendelijk.
Voor de hovenier, groenaannemer of gemeentelijke inkoper die pesticidenvrij wil inkopen, heeft Mantingh bruikbaar advies: “Niet ieder duurzaam keurmerk zegt hetzelfde over bestrijdingsmiddelen. SKAL-gecertificeerd biologisch plantmateriaal geeft de meeste zekerheid: daarbij worden tijdens en na de teelt geen synthetische bestrijdingsmiddelen toegepast. Ook MPS-GreenerGrown met drie sterren is een sterke aanwijzing, omdat daarbij alleen biologische bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt.”
Bij twijfel adviseert Mantingh om leveranciers concreet te bevragen. Is het plantmateriaal biologisch gecertificeerd? Zijn er residu-analyses beschikbaar? Uit welk land komt het materiaal en welke middelen zijn tijdens of na de teelt gebruikt? “Door bewuster te selecteren, kritischer in te kopen en het gesprek met leveranciers aan te gaan, ontstaat er bovendien druk aan de voorkant van de keten. Het stimuleert kwekers om vaker te kiezen voor een onbespoten teelt.”
PAN-NL heeft een lijst opgesteld van duurzame en biologische siertelers, evenals een document over keurmerken. Beide zijn te downloaden op www.pan-netherlands.org.
